Báo cáo nghiên cứu: Toàn cảnh giáo dục Montessori tại Miền Nam Việt Nam – Phần 4

11/08/2025
Tin tức & Sự kiện

Báo cáo nghiên cứu: Phân tích So sánh với các Thị trường trong Khu vực (Thái Lan và Philippines)

Xem phần 1 tại đây

Xem phần 2 tại đây

Xem phần 3 tại đây

Xem phần 5 tại đây

4: Phân tích So sánh với các Thị trường trong Khu vực (Thái Lan và Philippines)

Để có cái nhìn chiến lược toàn diện hơn, việc so sánh bối cảnh Montessori tại Việt Nam với các thị trường lân cận như Thái Lan và Philippines là rất cần thiết. Phân tích này tập trung vào các xu hướng từ năm 2022 đến nay.

4.1. Tổng quan thị trường và Vai trò của Chính phủ

Việt Nam: Thị trường Montessori tại Việt Nam chủ yếu do khu vực tư nhân dẫn dắt, phát triển mạnh mẽ ở các đô thị lớn và các tỉnh công nghiệp nhờ vào sự gia tăng của tầng lớp trung lưu.⁷ Vai trò của chính phủ chủ yếu đang ở mức độ khuyến khích chung về đổi mới giáo dục, nhưng vẫn cần thêm các quy định và tiêu chuẩn cụ thể cho Montessori, tạo ra một “vùng xám” về chất lượng.⁴
Thái Lan: Thị trường K-12 của Thái Lan được dự báo đạt 15,21 tỷ USD vào năm 2025, với tốc độ tăng trưởng ấn tượng.⁵⁶ Điểm khác biệt lớn nhất so với Việt Nam là có sự can thiệp và hợp tác mạnh mẽ từ chính phủ. Từ năm 2004, Hiệp hội Montessori Quốc tế (AMI) đã hợp tác với Hiệp hội Montessori Thái Lan (MAT) và Văn phòng Giáo dục Cơ bản của chính phủ để đưa Montessori vào các trường công lập.⁷ Đến nay, đã có hơn 82 chương trình tiểu học công lập được thành lập, cho thấy một nỗ lực quy mô lớn để phổ cập phương pháp này.⁷
Philippines: Chính phủ Philippines cũng thể hiện sự quan tâm đến giáo dục sớm thông qua các đạo luật như Đạo luật Chăm sóc và Phát triển Trẻ thơ (2000) và Đạo luật Giáo dục Mầm non (2011).⁵⁷ Thị trường Montessori tại đây có lịch sử lâu đời, với sự hiện diện của các tổ chức uy tín như Trung tâm Montessori Philippines (PMC), một đơn vị liên kết với AMI với hơn 50 năm kinh nghiệm.²⁷

4.2. Hạ tầng Đào tạo Giáo viên và Kiểm soát Chất lượng

Việt Nam: Hạ tầng đào tạo đang phát triển nhưng còn non trẻ. Các khóa học chuẩn quốc tế (AMI, AMS) đã có mặt nhưng chi phí rất cao và số lượng hạn chế.¹² Việc thiếu một cơ quan kiểm định chất lượng quốc gia dẫn đến tình trạng nhiều trường tự nhận là “Montessori” mà không có giáo viên được đào tạo bài bản, làm “loãng” thương hiệu.¹⁸
Thái Lan: Có hệ thống đào tạo đa dạng, từ các khóa học chuẩn AMI tại Trung tâm Đào tạo Giáo viên Montessori Thái Lan ⁵⁸ đến các workshop ngắn hạn và các khóa đào tạo tại chỗ cho các trường.⁵⁹ Tuy nhiên, Thái Lan cũng đối mặt với thách thức lớn về kiểm soát chất lượng. Nhiều trường sử dụng tên “Montessori” nhưng không tuân thủ phương pháp, và việc thiếu các cơ quan kiểm định uy tín khiến phụ huynh khó phân biệt trường chất lượng.⁶¹ Các nhà giáo dục đang nỗ lực xây dựng các chỉ số đánh giá hiệu quả để giải quyết vấn đề này.⁶²
Philippines: Có một hạ tầng đào tạo rất vững chắc và được quốc tế công nhận, với các trung tâm được cả AMS và MACTE (Hội đồng Kiểm định Đào tạo Giáo viên Montessori) công nhận.⁶⁴ Các trường uy tín như PMC rất chú trọng đến việc giáo viên phải có bằng cấp AMI.²⁷ Mặc dù vậy, thách thức vẫn tồn tại ở việc thiếu nhận thức chung của công chúng và nguồn lực hạn chế để nhân rộng mô hình chất lượng cao.⁶⁵

4.3. Thích ứng Văn hóa và Nhận thức của Phụ huynh

Việt Nam: Thách thức lớn là làm sao để dung hòa triết lý đề cao tính độc lập của Montessori với các giá trị văn hóa truyền thống coi trọng sự vâng lời và tính tập thể.²² Nhận thức của phụ huynh còn chưa đầy đủ, nhiều người bị thu hút bởi “thương hiệu” hơn là hiểu sâu về triết lý.¹⁶
Thái Lan: Phụ huynh có xu hướng bị thu hút bởi các kết quả hữu hình mà Montessori mang lại, như khả năng tự lập và các kỹ năng xã hội (ví dụ: trẻ biết cách ngắt lời một cách lịch sự).⁶⁸ Tuy nhiên, triết lý trừu tượng của phương pháp này vẫn có thể khó hiểu đối với những người quen với giáo dục truyền thống.⁶⁸ Một nghiên cứu năm 2022 cho thấy mức độ tương tác của phụ huynh với con cái ở Thái Lan khá cao (88.1%), đặc biệt ở các gia đình có điều kiện kinh tế và trình độ học vấn cao, đây là một yếu tố thuận lợi cho các phương pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm.⁶⁹
Philippines: Có một sự nhấn mạnh rõ rệt vào việc thích ứng văn hóa. Các trường như PMC đã nỗ lực lồng ghép di sản Philippines vào chương trình học, ví dụ như sử dụng tiếng Filipino trong các buổi học nhóm nhỏ.⁷⁰ Phụ huynh tại các trường uy tín thể hiện sự tin tưởng và đánh giá cao sự cống hiến của giáo viên và khả năng của nhà trường trong việc nuôi dưỡng sự tự tin, độc lập và lòng trắc ẩn ở trẻ.⁷⁰ Tuy nhiên, một nghiên cứu năm 2023 chỉ ra rằng thách thức chung vẫn là sự thiếu nhận thức về phương pháp này trong cộng đồng rộng lớn hơn.⁶⁵

4.4. Hướng đi đề xuất cho Việt Nam

Học hỏi mô hình hợp tác công-tư từ Thái Lan: Kinh nghiệm của Thái Lan trong việc đưa Montessori vào trường công là một bài học quý giá. Việt Nam có thể nghiên cứu các mô hình thí điểm hợp tác giữa các trường tư thục Montessori uy tín và các trường công lập để tăng khả năng tiếp cận cho nhiều trẻ em hơn, đồng thời nâng cao chất lượng giáo dục công.
Xây dựng hệ sinh thái đào tạo theo mô hình Philippines: Sự trưởng thành của hạ tầng đào tạo tại Philippines là một hình mẫu. Việt Nam cần hướng tới việc xây dựng một hệ thống các trung tâm đào tạo được quốc tế công nhận rộng rãi, đồng thời phát triển các hiệp hội nghề nghiệp mạnh để giám sát chất lượng và thúc đẩy các tiêu chuẩn chung.
Chú trọng “Thay đổi phụ huynh” và Thích ứng văn hóa: Cả Thái Lan và Philippines đều cho thấy tầm quan trọng của việc xây dựng lòng tin và sự thấu hiểu từ phụ huynh. Các trường tại Việt Nam cần đầu tư mạnh mẽ hơn vào việc truyền thông về triết lý, không chỉ là quảng cáo. Đồng thời, việc chủ động nghiên cứu và “Việt hóa” các học cụ, bài học (như cách Philippines lồng ghép di sản văn hóa) sẽ giúp phương pháp này bén rễ sâu hơn vào xã hội.